Piri Reis in hazırladığı Dünya Haritası

icerikPİRİ REİS’in Amerika Haritasının serüveni 9 Kasım 1929 günü Topkapı Sarayında başlıyor; müze haline getirilmesi kararlaştırılan Saray’daki eşyaların sınıflaması yapılırken o yılların Ulusal Müzeler Müdürü Halil Edhem, Piri Reis’in bilinmeyen bir haritasını keşfediyor. A* merika’nın keşfinden yaklaşık olarak on yıl sonra çizilen en eski Amerika haritasıdır bu.

Kısa bir süre içinde haber yayılıyor, bilim dünyasının ilgisini çekiyor; böylece haritacılık tarihi yeni bir değer kazanıyor ve o günden sonra Piri Reis’in Amerika haritası haritacılık uzmanlarını uğraştıran, şaşırtan, bir çeşit esrarengiz, ortaya beklenilmeyen, düşünülmeyen sorunlar atan bir harita oluyor.

Bahriye den (15211525) beri Piri Reis’in haritacılık konusundaki önemi biliniyordu, liammer’in de yazdığı gibi:
“Piri Reisin bıraktıkları arasında Bahriye adını la* Çıyan Ud deniz atlası çok değerlidir. Piri Reis bu atlaslardan birini Adalar Denizi, ötekini Akdeniz için ha* zırlamıştır. Bu eserler yüzeyde ve deniz altındaki akıntıların durumunu belirttiği gibi, demir atılacak yerlerin, koy ve körfezlerin, boğazların, limanların hepsini içine almaktadır.”

Piri Reis in hazırladığı, ama çoğu bulunamayan bir Dünya Haritasının yalnız iki parçasını meydana getiren Kuzey ve Güney Amerika haritalarının üzerinde, batıda, özellikle A.B.D. de, yürütülen incelemeler yıllardan beri ilginç yorumlara yol açmışlardır. Bize oldukça garip gelebilecek bu yorum ve görüşlere değinmeden önce. Prof Dr. Afet inan ın Piri Reisin Amerika Haritası hakkındaki değerli araştırmasından ya. rhnarak haritaların üzerinde duralım.
1513’te çizilen Güney Amerika ile 1528’de tamamlanan ve elimizde yalnız üst köşesinden bir parça kalan Kuzey Amerika haritaları için Piri Reia’in çeşitli kaynaklardan bu arada Kristof Kolomb’un kullandığı bir haritadan yararlandığını biliyoruz. Bu kaynaklara dayanarak ünlü haritacı yaşadığı çağ için öncü sayılabilecek iki harita çizip notlarla, resimlerle, açıklamalarla zenginleştiriyor.

Bu haritalarda neler gösteriliyor?

Birinci harita: “Avrupa ve Afrika’na batı kıyılarının bir kısmıyla Atlas Denizini ve Orta Amerika ile Güney Amerika taraflarını.,” kapsamaktadır. “Harita deri parşömen üzerine renkli olarak yapılmıştır. İçinde enlem ve boylam derece bölümleri yoktur. Biri kuzeyde diğeri güneyde otuzikili birer rüzgâr gülü vardır ve bu göllerdeki bölümler, çizgileri gülleri oluşturan daire Çevresinden yönleri üzerine uzatılmıştır. Bu güllerin bulunduğu bölgeye yakın yerlerde mil bölüntülerini gösteren birer uzun ölçü aleti çizilmiştir. Haritanın büyüklüğü 90/65 santimetredir. Portulan, birçok renkli resimlerle süslüdür. Portekiz, Marakeş ve Gine merkezlerinde birer kral resmi konulmuştur. Bundan başka Afrika bölgesinde bir fille devekuşu. Güney Amerika’da Lama ve Puma resimleri yapılmıştır. Denizde ve kıyılarda birçok gemi resimleri bulunur. Haritanın gerek kara gerek deniz kısımlarında, bazen resimlerle ilgili, bazen de bağımsız metinler yazılmıştır.”

İkinci harita ise 68/69 santim büyüklüğündedir, süslü ve çoğunlukla renklidir. “Bu haritanın gösterdiği bölgeler Atlas (Atlantik) Okyanusunun kuzeyiyle. Kuzeyi ve Orta Amerika’nın o sıralarda yeni keşfedilmiş kıyılandır. Bu haritada dört rüzgâr gülü vardır. Önceki haritada görülmeyen Seretan M edan yani Yengeç Dönencesi bu haritada çizilmiştir. Haritada iki tane mil ölçüsü de bulunur. Bu ölçüler yirmiye bölünmüştür. Yanlarında yazı ile verilen açıklamaya göre, bölümlerin arası 50 mil, noktalar arasının da 10 mil olduğu anlaşılmaktadır. Bu haritanın ölçeği, 1513 tarihli haritadan daha büyüktür. Haritanın doğu kenarı kuzey Croenland kıyılarından başlar. Güneye doğra Asor adalan üzerinden geçer. A sor adalanndan bir takımı San Mikal, Santa Maria, Evriko, San Jorfo adı altında gösterilmektedir.

Grönland’dan başlayarak güneybatıya doğra önce iki büyük kan parçası göze çarpmaktadır. Bunlardan kuzeydeki nc Bakala adı verilmiş ve buranın Portekizliler tarafından keşfedildiği yazılmıştır. Daha aşağıda Tene Neuve kıyılan yanındaki bir yazıdan, bu kıyıların da Portekizliler tarafından bulunduğu, her yanının daha bilinmediği, yalnız bulunan yerlerin çizildiği anlaşılmıştır.




İsim: *

Mail: *

10 + 5 = ? (İşleminin Sonucu)